Ubukungu bw’u Rwanda bwakomeje kwiyongera ku muvuduko ushimishije mu gihembwe cya kabiri cya 2026, aho GDP yazamutseho 9.4%, inganda zikagira uruhare rukomeye muri iri terambere, mu gihe ubuhinzi bwo bwakomeje gutanga umusaruro no kwaguka.

Mu gihembwe cya kabiri cya 2026, umusaruro mbumbe w’igihugu (GDP) ku biciro by’isoko wari ugeze kuri miliyari 7,174 z’amafaranga y’u Rwanda, uvuye kuri miliyari 5,799 zari zabaruwe mu gihembwe nk’iki mu 2025.


Serivisi ni zo zagize uruhare runini muri GDP, zingana na 51%, zikurikirwa n’inganda zingana na 23%, mu gihe ubuhinzi bwagize 21%. Imisoro itaziguye ku bicuruzwa n’izindi serivisi yagize uruhare rwa 5%.


Inganda ziyoboye izamuka ry’ubukungu, GDP ibarwa ku biciro bihoraho bya 2024 yazamutseho 9.4% ugereranyije n’igihembwe cya kabiri cya 2025.


Mu byiciro by’ubukungu, inganda zazamutseho 18%, zitanga amanota 3.9 ku izamuka rusange rya GDP. Ubucukuzi bw’amabuye n’ibindi bikorwa byo mu bucukuzi bwazamutseho 26%, ubwubatsi buzamukaho 24%, naho inganda zitunganya umusaruro zazamutseho 10%.


Muri izo nganda, gukora ibikomoka ku byuma, imashini n’ibikoresho byazamutseho 51%, ibikomoka ku myanda y’amabuye n’ibindi bikoresho bitari ibyuma bizamukaho 22%, imyenda n’ibikomoka ku ruhu bizamuka 13%, mu gihe gutunganya ibiribwa byazamutseho 2%.


Ubuhinzi na bwo bwakomeje kuzamuka, Ubuhinzi bwazamutseho 4%, bugatanga amanota 1.0 ku izamuka rusange rya GDP.


Umusaruro w’ibihingwa by’ibiribwa wazamutseho 5%, ubworozi buzamuka 6%, amashyamba na yo azamuka 6%, mu gihe uburobyi bwazamutse ku kigero gikomeye cya 66%.


Ku rundi ruhande, umusaruro w’ibihingwa byoherezwa mu mahanga wagabanutseho 20%, bikaba ari kimwe mu byagabanyije umuvuduko w’izamuka ry’ubuhinzi muri rusange.


Serivisi zikomeje kuba inkingi y’ubukungu, Serivisi zazamutseho 7%, zitanga amanota 3.7 ku izamuka rusange rya GDP.


Ubucuruzi bwo kugurisha no gucuruza byinshi n’uduciriritse bwazamutseho 18%, serivisi z’ikoranabuhanga n’itumanaho ziyongera ku kigero cya 29%, transport izamuka 7%, serivisi z’imari ziyongera 4%, naho serivisi z’ubuyobozi n’ubufasha bwiyongera 9%.


Hoteli na resitora na byo byazamutseho 5%. Icyakora, serivisi z’ubuyobozi bwa Leta zagabanutseho 3%, naho serivisi z’ubuzima zigabanuka ku kigero cya 39%.


Abahinzi bakomeje gukoresha inyongeramusaruro, Mu gihembwe cy’ubuhinzi cya Season A 2026, igihugu cyari gifite ubuso bw’ubutaka bungana na miliyoni 2.376 za hegitari, muri zo miliyoni 1.376, ni ukuvuga hafi 58%, zikoreshwa mu buhinzi.


Muri icyo gihembwe, hegitari miliyoni 1.043 zari zihinzwemo imyaka y’igihembwe, miliyoni 0.501 zikoreshwa mu bihingwa bihoraho, naho hegitari 0.084 zikoreshwa nk’ubwatsi buhoraho bw’amatungo.


Imibare igaragaza ko 37% by’abahinzi bakoresheje imbuto z’indobanure cyangwa zinoze. Mu bahinzi bato (SSF), abazikoresheje bari 35.2%, mu gihe ku bahinzi bakomeye (LSF) bageze kuri 82.6%.


Ifumbire y’imborera yakoreshejwe na 90.2% by’abahinzi, barimo 90.4% by’abahinzi bato na 83.6% by’abahinzi bakomeye.


Ifumbire mvaruganda na yo yakoreshejwe ku rugero rwa 67.2%, aho 66.3% by’abahinzi bato bayikoresheje, ugereranyije na 89.6% ku bahinzi bakomeye.


Ikoreshwa ry’imbuto zinoze ryariyongereye, Muri Season B 2025, 18% by’abahinzi ni bo bakoresheje imbuto zinoze. Muri bo, abahinzi bato bari 16.7%, naho abahinzi bakomeye bari 72.1%.


Ifumbire y’imborera yakoreshejwe na 80.8% by’abahinzi, naho ifumbire mvaruganda ikoreshwa na 55.5%.
Ugereranyije n’imibare ya Season A 2026, bigaragaza ko ikoreshwa ry’imbuto zinoze ndetse n’ifumbire ryiyongereye, cyane cyane mu buhinzi bw’igihembwe cya A.


Pesticide zikomeje kugira uruhare mu kurinda imyaka, Muri Season B 2025, 36.6% by’abahinzi bakoresheje imiti yica udukoko n’indwara z’ibihingwa.


Abahinzi bato bayikoresheje ku kigero cya 35.6%, mu gihe abahinzi bakomeye bageze kuri 77.7%.
Mu miti yakoreshejwe cyane harimo Rocket, yakoreshejwe na 30.4% by’abakoresheje pesticide, Dithane ikoreshwa na 24.3%, na Cypermethrin ikoreshwa na 16.1%.


Abaturage bakomeje kongera ibyo bakoresha, Ku ruhande rw’imikoreshereze y’umusaruro w’igihugu, amafaranga abaturage bakoresheje mu kugura ibicuruzwa na serivisi yakomeje kugira uruhare runini mu bukungu.


Mu gihembwe cya kabiri cya 2026, amafaranga akoreshwa n’ingo yari angana na 74% bya GDP, mu gihe Leta yakoresheje 14%, naho ishoramari rusange (gross capital formation) ringana na 25% bya GDP.


Imikoreshereze ya nyuma muri rusange yazamutseho 9%, aho iy’ingo yazamutseho 13%, mu gihe iy’imikoreshereze ya Leta yagabanutseho 6%.


Ibyoherezwa mu mahanga by’ibicuruzwa na serivisi byazamutseho 19%, mu gihe ibyatumijwe mu mahanga byazamutseho 36%. Ishoramari na ryo ryazamutse ku kigero gikomeye cya 32%.


Iyi mibare igaragaza ko mu gihembwe cya kabiri cya 2026, ubukungu bw’u Rwanda bwakomeje kwaguka, bushimangirwa cyane n’inganda, serivisi n’ubuhinzi, nubwo hari bimwe mu bikorwa by’ubukungu byagaragaje igabanuka.

Mukimbiri Wilson

Share.
Leave A Reply