Intumwa ziturutse mu bihugu bitandukanye byo muri Afurika no hanze yayo zateraniye i Kigali mu nama mpuzamahanga igamije kurebera hamwe uburyo umugabane wa Afurika wakomeza ubushobozi bwo guhangana n’ibibazo by’umutekano bigenda bihinduka, cyane cyane hifashishijwe ikoranabuhanga rigezweho.
Iyi nama, izwi nka International Security Conference On Africa (ISCA), yahuje abayobozi bakuru bashinzwe umutekano, abafata ibyemezo muri za guverinoma, abahagarariye imiryango mpuzamahanga n’iy’uturere, abashakashatsi ndetse n’abandi bafite uruhare mu kubaka umutekano urambye muri Afurika.
Mu ijambo rye mu itangizwa ry’iyi nama, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane, Amb. Olivier Nduhungirehe, yashimangiye ko Afurika idakwiye gusigara inyuma mu bijyanye no gukoresha ikoranabuhanga mu kwirindira umutekano.
Yagaragaje ko ibibazo by’umutekano bigenda bihindura isura umunsi ku wundi, bityo ko ibihugu bya Afurika bikwiye kurushaho gushyira hamwe, gusangira ubumenyi no gushora imari mu ikoranabuhanga ryafasha gutahura no gukumira ibibazo by’umutekano hakiri kare.
Amb. Nduhungirehe kandi yashimangiye ko ubufatanye hagati y’ibihugu ari ingenzi mu guhangana n’ibibazo byambukiranya imipaka, asaba ko Afurika yakomeza kubaka ubushobozi bwayo kugira ngo ibashe kwirindira umutekano ishingiye ku mbaraga n’ubushobozi byayo.
Ku rundi ruhande, Umunyamabanga Mukuru wa ISCA, Lt Gen (Rtd) Frank Mushyo Kamanzi, yavuze ko urwego rw’umutekano rudakwiye gusigara inyuma mu gihe izindi nzego zikomeje kwihutisha ikoreshwa ry’ikoranabuhanga ryo ku rwego rwo hejuru.
Yagaragaje ko ikoranabuhanga rimaze guhindura uburyo isi ikoramo, bityo ko n’urwego rw’umutekano rukwiye kurikoresha mu buryo bwagutse kandi bushishoza, hagamijwe kongera ubushobozi bwo gukumira ibyaha, gutahura ibishobora guteza umutekano muke no guhangana n’ibibazo bishya by’umutekano.
Ati ‘’Urwego rwu’mutekano ntirukwiye gusigara inyuma mu gihe izindi nzego zikoresha ikoranabuhanga ryo ku rwego rwo hejuru kandi ritanga impinduka.” Ibiganiro muri iyi nama byibanze ku buryo Afurika yakwifashisha ikoranabuhanga n’ubufatanye mpuzamahanga mu guhangana n’ibibazo by’umutekano birimo ibyaha byambukiranya imipaka, iterabwoba, ibitero byo mu ikoranabuhanga ndetse n’izindi mbogamizi z’umutekano zigaragara muri iki gihe.
Kuba i Kigali hateraniye abayobozi, abashakashatsi n’inzobere mu mutekano baturutse mu bice bitandukanye by’isi, bifatwa nk’amahirwe yo gusangira ubunararibonye no gushakira hamwe ibisubizo bishobora gufasha umugabane wa Afurika kugira ubushobozi buhamye bwo guhangana n’ibibazo by’umutekano.
ISCA kandi itanga urubuga rwo guhuza abafata ibyemezo n’abahanga mu bijyanye n’umutekano n’ikoranabuhanga, hagamijwe guteza imbere ibitekerezo bishya, ubufatanye no gushyiraho ingamba zijyanye n’imiterere y’umutekano w’iki gihe.
Ubutumwa bwagarutsweho ni uko Afrika idakwiye gutegereza ko bibazo by’umutekano biba bikomeye kugira ngo ibishakire ibisubizo , ahubwo ko ikwiye kubanza kubiteganyiriza, ikoresha ikoranabuhanga, ubumenyi n’ubufatanye nk’intwaro zikomeye mu kubaka umutekano urambye.
Mukimbiri Wilson
